ದಿ ಔಟ್ಲೈನ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್.ಜಿ. ವೆಲ್ಸ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ- “ಇತಿಹಾಸದ ಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ರಾಜರ ಹೆಸರುಗಳು, ಅವರ ಘನತೆ, ದಯೆ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಉನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ, ಅಶೋಕನ ಹೆಸರು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿ ಮಿನುಗುತ್ತದೆ.”
ಈ ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಯು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ (ಅಶೋಕರ) ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಮಾಹಿತಿಯುಕ್ತ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಗೌರವದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಶಾಸನಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ—ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಅಶೋಕನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಭವ್ಯವಾದ ನೈತಿಕ ಜೀವನ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ರಾಕ್ ಎಡಿಕ್ಟ್ (RE) XIII ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆ ಶಾಸನಗಳ ಕುರಿತು ವ್ಯಾನ್ ಬ್ಯೂಟೆನನ್ ಎಂಬ ಸಂಶೋಧಕ “ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಚಲಿಸುವ ದಾಖಲೆ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಧಮ್ಮಾಸೋಕನು ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಕೊರೆಸುವಾಗ ಸ್ವತಃ ತಾನೆ ಆ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಏನಿರಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು. ತಪ್ಪು ಸಂದೇಶಗಳು, ಮಾಹಿತಿಗಳು ಜನರಿಗಾಗಲಿ, ಭಿಕ್ಷುಗಳಿಗಾಗಲಿ ತಲುಪಬಾರದೆಂಬುದು ಅವನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಅಶೋಕನು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಬೌದ್ಧ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದ ಸಂಗತಿಯು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮೂಲಗಳಾದ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಶಾಸನಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಧಮ್ಮಾಸೋಕನು ಹೇಗೆ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಮತ್ತು ಸಂಘಗಳ ಹಾಗೂ ಭಿಕ್ಷುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವನಿಗೆ ಎಂತಹ ಹಿಡಿತವಿತ್ತು ಎಂದು ಇವುಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಗಳು ಅಶೋಕನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದೊಂದಿಗಿನ ಅವನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಶಾಸನಗಳು ಸಮಕಾಲೀನ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೂಲಗಳು ನಂತರದ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಲೇಖಕರು ಬರೆದಿದ್ದು ಮೊದಲನೆಯದಾದರೆ, ಪಾಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಂತಹ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಶೋಕ ಮತ್ತು ಅವನ ಪೂರ್ವಜರ ದಂತಕಥೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎರಡನೆಯದಾಗಿದೆ. ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಅಶೋಕನ ಜೀವನದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಂಶಗಳು, ಅವನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತವೆ.
ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ಪುರಾವೆಗಳು
ಅಶೋಕನ ಮೂವತ್ತನಾಲ್ಕು ಶಿಲಾ ಶಾಸನಗಳ ದಾಖಲೆಗಳು, ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಬಹು ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸನಗಳು, ಅಶೋಕನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ ಸದ್ಗುಣಗಳು, ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಗಡಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವನ ಸಹಿಷ್ಣುತಾ ವರ್ತನೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಧಮ್ಮದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹರಡಲು ಬಳಸಿದ ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಗಣನೀಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇವುಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳು ಅಶೋಕನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಅವನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
(1) ಕಿರಿದಾದ ಬಂಡೆಗಲ್ಲು ಶಾಸನಗಳು (ಮೈನರ್ ರಾಕ್ ಎಡಿಕ್ಟ್ ) (MRE) I (13 ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ):
“ನಾನು ಬುದ್ಧರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಯಾಯಿ (ಉಪಾಸಕ) ಸಂಘವು (ಸಂಘೇ ಉಪಾಯತೆ) ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಡೂವರೆ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆದಿದೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಧಮ್ಮದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವುದು, ಈಗ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.
(2) ಅದೇ MRE (ಅಹರೌರ ಆವೃತ್ತಿ):
ಇದು “ಬುದ್ಧರ ಅವಶೇಷಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ”. ನಾನು (ಅಶೋಕ) ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರದ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಗೊಂಡ ನಂತರ 256 ರಾತ್ರಿಗಳ ಕಾಲ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಈ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ”. (ಆಮ್ ಮಾಮ್ಸೆ ಬುಡಾಸಾ ಸಲಿಲೆ ಇಲೋದೆ).” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
(3) ಬೈರತ್ (ಭಾಬೂರ್) ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಈಗ ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಭಾರತೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಠ್ಯ MRE III:
“ಮಗಧದ ರಾಜ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿ, ಸಂಘದ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅವರ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತೇನೆ:
ಪೂಜ್ಯ ಭಿಕ್ಷುಗಳೇ, ಬುದ್ಧ, ಧಮ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಘದ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆ ಎಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಪೂಜ್ಯ ಭಿಕ್ಷುಗಳೇ, ಭಗವಾನ್ ಬುದ್ಧರು ಏನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಪೂಜ್ಯ ಭಿಕ್ಷುಗಳೇ, ನಿಜವಾದ ಧಮ್ಮವು ಹೇಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ನನಗೆ ತೋರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಪೂಜ್ಯ ಭಿಕ್ಷುಗಳೇ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು (ಭಿಕ್ಷುಗಳು) ನಿರಂತರವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಚಿಂತಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅವು ಧಮ್ಮದ ಪಠ್ಯಗಳಾಗಿವೆ;
ವಿನಯ ಸಮುತ್ಕರ್ಷ ಅಥವಾ ಶಿಸ್ತಿನ ಉನ್ನತಿ;
ಆರ್ಯವಾಸ ಅಥವಾ ಉದಾತ್ತ ಜೀವನ ಸ್ಥಿತಿಗಳು;
ಅನಗತ ಭಯಾನಿ ಅಥವಾ ಬರಲಿರುವ ಭಯಗಳು;
ಮುನಿಗಾಥಾ ಅಥವಾ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ಹಾಡು;
ಮೌನಯ ಸೂತ್ರಂ ಅಥವಾ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಪ್ರವಚನ;
ಉಪತಿಶ್ಯ ಪ್ರಶ್ನ ಅಥವಾ ಉಪತಿಷ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ; ಮತ್ತು
ರಾಹುಲವಾದ ಅಥವಾ ರಾಹುಲನಿಗೆ ಭಗವಂತರು ʼಸುಳ್ಳುʼ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ನೀಡಿದ ಉಪದೇಶ.
ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಇಬ್ಬರೂ, ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.
ಪೂಜ್ಯ ಭಿಕ್ಷುಗಳೇ, ಈ ಶಾಸನವನ್ನು ನಾನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬರೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಜನರು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು”.
(4) RE VIII (ಏಳು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ):
“ಈಗ ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಿಯನಾದ ರಾಜ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿ, ತನ್ನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸಂಬೋಧಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದನು (ಅಂದರೆ ಬುದ್ಧ ಗಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಬೋಧಿ ವೃಕ್ಷ). ಅಲ್ಲಿಂದ ಧಮ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಈ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು”.
(5) ಕಿರಿಯ ಸ್ತಂಭ ಶಾಸನ (MPE) I (ಅಲಹಾಬಾದ್-ಕೋಸಂಬಿ ಪಠ್ಯ):
ಇದು ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿಯ (ದೇವಾನಾಂಪ್ರಿಯಾ) ಆದೇಶ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬೌದ್ಧ ಸಂಘ ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿ, ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯರಿಗೆ ಅವರ ಶಿಸ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಈ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಕಿರಿಯ ಸ್ತಂಭ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವಿಭಜನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಬರೆಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ವಿಭಜನಾ ಶಾಸನ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
“ಕೌಶಾಂಬಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮಹಾಮಾತ್ರರನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬೋಧಿಸಬೇಕು; ನಾನು ಭಿಕ್ಷುಗಳ ಸಂಘ ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷುಣಿಗಳ ಸಂಘ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಯಾವುದೇ ಧಮ್ಮದ್ರೋಹಿ ಸನ್ಯಾಸಿಯನ್ನು ಸಂಘದೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಭಿಕ್ಷು ಆಗಿರಲಿ, ಭಿಕ್ಷುಣಿಯಾಗಿರಲಿ, ಸಂಘದ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಬಾರದು. ಅಂತಹವರು ಕಂಡು ಬಂದರೆ ಅವರನ್ನು ಭಿಕ್ಷುಗಳ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ಬಿಳಿ ನಿಲುವಂಗಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪಾಸಕರಂತೆ) ಏಕಾಂತ ವಾಸಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು”.
(6) ಕಿರಿಯ ಸ್ಥಂಬ ಶಾಸನ MPE I (ಸಾಂಚಿ ಪಠ್ಯ):
“ಯಾವುದೇ ಧಮ್ಮದ್ರೋಹಿ ಭಿಕ್ಷು ಸಂಘವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೀವು ವರ್ತಿಸಬೇಕು. ನಾನು ಭಿಕ್ಷುಗಳ ಸಂಘ ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷುಣಿಯರ ಸಂಘ ಎರಡನ್ನೂ ನನ್ನ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುವವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರ ಬೆಳಗುವವರೆಗೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸಂಘವನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಭಿಕ್ಷು ಅಥವಾ ಭಿಕ್ಷುಣಿಯು ಬಿಳಿ ನಿಲುವಂಗಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಏಕಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಸಂಘವು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಇದ್ದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಬಯಕೆ”.
(7) ಕಿರಿಯ ಸ್ಥಂಬ ಶಾಸನ MPE I ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಸ್ಥಂಬ ಶಾಸನ MPE II (ಸಾರನಾಥ ಪಠ್ಯ):
“ನೀವು ಸಂಘವನ್ನು ಯಾರಿಂದಲೂ ವಿಭಜಿಸಲಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಂಘವನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಆ ಭಿಕ್ಷುಗಳು ಅಥವಾ ಭಿಕ್ಷುಣಿಯರು ಬಿಳಿ ನಿಲುವಂಗಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಏಕಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಬೇಕು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಭಿಕ್ಷುಗಳ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷುಣಿಯರ ಸಂಘಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಿಯರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ”.
ಈ ಮೇಲಿನ ಶಾಸನಳು ಧಮ್ಮಾಸೋಕರಿಗೆ ಧಮ್ಮ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ, ಭಿಕ್ಷು ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನಿಷ್ಠೆ ಇತ್ತು, ತಾನು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹೇಗೆ ಜನರಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗಬೇಕು, ಬುದ್ಧರ ಸಂದೇಶಗಳು ಜನ ಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಕು, ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಘದ ಐಕ್ಯತೆ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ತಾನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಹೇಗೆ ಧಮ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸದಾ ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಮೋಜು ಮಸ್ತಿ, ಸಕಲೈಶ್ವರ್ಯಗಳ ಅನುಭವಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳಗದೆ ಸದಾ ಜನರ ಮತ್ತು ಧಮ್ಮದ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಲಿ, ರಾಜನಾಗಲಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
(ಮುಂದುವರೆಯುವುದು….)
ಡಾ. ನಾಗೇಶ್ ಮೌರ್ಯ
ಬೌದ್ಧ ಚಿಂತಕರು, ಬೆಂಗಳೂರು
ಮೊ. 9743907399
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ- ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕೇಸ್ ವಾಪಸ್ಸೀಕರಣ; ಅರಾಜಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅನಾವರಣ
