2014 ರ ನಂತರ ಭಾರತ: ಜನವಿಕಾಸವೋ,  ಕೆಲ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಪ್ರಗತಿಯೋ?‌

2014ರ ನಂತರದ ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ಜನರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೇ, ಅಥವಾ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೇ?‌

ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷದ್ದಾಗಿರಲಿ, ದೇಶದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಯಾರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ನಾಗರಿಕರ ಕರ್ತವ್ಯ. ನಾವು ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ- ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಭಾರತದ ಜನರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೇ, ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಸಂಪತ್ತು ಕೆಲವೇ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ಉದ್ಯಮ ಸಮೂಹಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುವುದೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಬೇಕಾದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಇದೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೆ –  ಸುನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಎಸ್ , ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್.

1. ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಘೋಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳ ಸಾಧನೆಗಳೇನು?

2014ರಲ್ಲಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅನೇಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಕಪ್ಪುಹಣ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ಗಂಗಾ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ, ರೈತರ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಹಾಗೂ ನಗರಗಳ ಆಧುನೀಕರಣದಂತಹ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಳೆದಿರುವ ಇಂದಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಘೋಷಣೆಗಳಿಗೂ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಅಂತರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ:

1. ಡಿಮಾನಿಟೈಸೇಷನ್ (ನವೆಂಬರ್ 2016)

ಕಪ್ಪು ಹಣ, ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹರಿಯುವ ಹಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನೋಟು ಅಮಾನ್ಯೀಕರಣ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, RBI ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ ಅಮಾನ್ಯಗೊಂಡ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 99ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಈ ಕ್ರಮದಿಂದ ನಗದು ಆಧಾರಿತ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿತು. ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳು, ದಿನಗೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಉಂಟಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಘೋಷಿಸಲಾದ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈಡೇರಿದವು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿದೆ.

2. ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ ಯೋಜನೆ

ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಮಹತ್ವದ ಗುರಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ, ಒಳಚರಂಡಿ ನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ನದಿಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸವಾಲುಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿವೆ. ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಳೆದಿದ್ದರೂ ಗಂಗಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

3. ಮುಂಬೈ–ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಬುಲೆಟ್ ಟ್ರೈನ್

ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2014ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು; 2017ರಲ್ಲಿ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 2022ರ ವೇಳೆಗೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ ಇತ್ತು. ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ನಂತರದ ಗುರಿಗಳೂ ಬದಲಾಗಿವೆ; ಯೋಜನೆಯ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಾರಂಭದ ಕಾಲಮಿತಿಯೂ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದ ಜನರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಲಾಭವೇನು, ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಹಜವಾಗಿವೆ. ಯೋಜನೆಯ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ಸಮರ್ಪಕ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ಜನರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ.

4. ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ್

ಭಾರತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೂ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಪಾಲು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

5. ಕೌಶಲ್ಯ ಭಾರತ್, PMKVY ಮತ್ತು PM-DAKSH

ಯುವಜನರಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ತರಬೇತಿ ಪಡೆದವರ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಅವರಿಗೆ ದೊರೆತ ಉದ್ಯೋಗ, ವೇತನ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಸ್ಥಿರತೆ. ಕೆಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ನಿಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು ಎಂಬ ಟೀಕೆಗಳಿವೆ. ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

6. 2022ರೊಳಗೆ ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟುಗೊಳಿಸುವ ಭರವಸೆ

2022ರೊಳಗೆ ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟುಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಗುರಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಈಡೇರಿದೆಯೇ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಾಧನೆಯ ಚಿತ್ರಣ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. 2020ರ ಕೃಷಿ ಕಾನೂನುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರೈತರು ನಡೆಸಿದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ಆ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. PM-KISAN ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನೆರವು ಯೋಜನೆಗಳಿದ್ದರೂ, ರೈತರ ಆದಾಯ, ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿವೆ.

7. ಪಿಎಂ ಕುಸುಮ್‌ ಯೋಜನೆ (PM-KUSUM –ಸೌರಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆ)

ರೈತರಿಗೆ ಸೌರ ಪಂಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೌರಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂಲಕ ನೆರವಾಗುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ, ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಗುರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ಕೊರತೆಗಳಿವೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆಗಳಿವೆ.

8. ಪಿಎಂ ಶ್ರಮ ಯೋಗಿ ಮಾನ್-ಧನ್ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಅರ್ಹ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಯೋಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ. ದೇಶದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.

9. ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟೀಸ್ ಮಿಷನ್

ನಗರಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟೀಸ್ ಮಿಷನ್ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ, ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ದೊರೆತ ನೈಜ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.

10. ಉಜ್ವಲಾ ಯೋಜನೆ

ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ LPG ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಉಜ್ವಲಾ ಯೋಜನೆ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಸಂಪರ್ಕ ನೀಡುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಕುಟುಂಬಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಮರುಭರ್ತಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಸಿಲಿಂಡರ್ ಬೆಲೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮರುಭರ್ತಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜೊತೆಗೆ ನೈಜ ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

11. ಜನ್ ಧನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಯೋಜನೆಗಳು

ಜನ್ ಧನ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಶೌಚಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ತೆರೆದಿರುವುದೇ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಲ್ಲ; ಶೌಚಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣವೇ ನಿರಂತರ ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ ಸಮಾನವಲ್ಲ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಪೂರ್ಣ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಅವುಗಳ ನೈಜ ಬಳಕೆ, ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ದೊರೆತ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸರ್ಕಾರದ ಘೋಷಣೆಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳಿಂದ ಜನರಿಗೆ ದೊರೆತ ನೈಜ ಪ್ರಯೋಜನಗಳೇನು? ಉದ್ಯೋಗ, ಆದಾಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ?

1. ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಧನೆಯೇ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೇ?

2014ರ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಔಷಧೋದ್ಯಮ, ಸೌರಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ವಾದ.

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವವರು ಯಾರು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವುದು ಒಂದು ಸಾಧನೆ. ಆದರೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಶುಲ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ತೆರಿಗೆಗಳ ಹೊರೆ ಯಾರ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳ ಮೇಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು.

ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನೆಂದರೆ- ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಜನರ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ?

ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ

ಟಾಟಾ ಗ್ರೂಪ್, ಅದಾನಿ ಗ್ರೂಪ್, ರಿಲಯನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮಗಳು ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.

1. ಟಾಟಾ ಗ್ರೂಪ್ ಮತ್ತು ಅದಾನಿ ಗ್ರೂಪ್: ರಕ್ಷಣೆ, ಸೌರಶಕ್ತಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತರಣೆ.

2. ಡಿಕ್ಸನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌, ಕೇನ್ಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮತ್ತು  ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ (Dixon Technologies, Kaynes Technology and Bharat Forge: ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಘಟಕಗಳು, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ.

3. ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ: ಮೈಕ್ರಾನ್ (Micron), ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ (Foxconn) ರೆನೆಸಾಸ್ (Renesas) ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೂಡಿಕೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಥವಾ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಯೋಜನೆಗಳು.

ಇಂತಹ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ದೇಶದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಉದ್ಯೋಗ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರಫ್ತುಗಳಿಗೂ ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿವೆ, ಎಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ, ಎಷ್ಟು ಲಾಭ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಸಂಪತ್ತು ಕೆಲವೇ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದೇಶದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ, ಆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಲಾಭ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ತಲುಪಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.

4. ರಿಲಯನ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್: ಬಹುಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ

ರಿಲಯನ್ಸ್ ಇಂದು ಕೇವಲ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಟೆಲಿಕಾಂ, ರಿಟೇಲ್, ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

ಮುಕೇಶ್ ಅಂಬಾನಿ: ಸಮೂಹದ ಒಟ್ಟಾರೆ ನಾಯಕತ್ವ.

ಆಕಾಶ್ ಅಂಬಾನಿ: Jio ಮತ್ತು ಟೆಲಿಕಾಂ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ನಾಯಕತ್ವ.

ಈಶಾ ಅಂಬಾನಿ: ರಿಟೇಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.

ಅನಂತ್ ಅಂಬಾನಿ: ಹೊಸ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಇತರ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು.

ರಿಲಯನ್ಸ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಹೂಡಿಕೆಗಳು, ಹೊಸ ಇಂಧನ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಅದರ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. GIOಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ IPO ಅಥವಾ ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು; ಅವುಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಸಾಧನೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.

ರಿಲಯನ್ಸ್‌ನಂತಹ ಬೃಹತ್ ಉದ್ಯಮ ಸಮೂಹಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯವೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯವು ಉದ್ಯಮದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಸರ್ಕಾರದ ಆದಾಯವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಜನರ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಪತ್ತಾಗಲಿ ಅಲ್ಲ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಒಂದು ಕಂಪನಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

5.  ಹಾಗಾದರೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಜನರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೇ ಅಥವಾ ಕೆಲವೇ ಉದ್ಯಮಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೇ?

ಇದು ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು.

ಕೆಲವೇ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮ ಸಮೂಹಗಳು ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಉದ್ಯೋಗದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ಕೃಷಿ ಸಂಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭದ್ರತೆ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರೆ, ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಯಾವ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಬೇಕು?

GDP ಹೆಚ್ಚಳ, ಕಂಪನಿಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕೆಲವು ಸೂಚಕಗಳಷ್ಟೇ. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಜನರ ಆದಾಯ, ಉದ್ಯೋಗದ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಸಂಪತ್ತಿನ ಹಂಚಿಕೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಕೆಲವೇ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಶ್ರೀಮಂತರಾಗುವುದಲ್ಲ; ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ಜೀವನಮಟ್ಟವೂ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು.

6. ಇದೇ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರೆ?

ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಲಾಭ ಜನರಿಗೆ ಹೇಗೆ ತಲುಪಬಹುದಿತ್ತು?

ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ-

ಅವುಗಳಿಂದ ಬರುವ ಲಾಭಾಂಶ ಸರ್ಕಾರದ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಆ ಆದಾಯವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಸಾರಿಗೆ, ನೀರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದುಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಉದ್ಯೋಗದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಉದ್ಯೋಗ ಭದ್ರತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಉಳಿಯಬಹುದು.

ದೇಶದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬಹುದು.

ಆದರೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನವೊಂದೇ ಯಶಸ್ಸಿನ ಖಾತರಿಯಲ್ಲ. ದಕ್ಷ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಅಗತ್ಯ. ಆದರೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಲಾಭವು ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಖಾಸಗಿ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ವಾದವಾಗಿದೆ.

6. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳು

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳು (CPSEs) ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ CPSE ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇಕಡಾ 51ರಷ್ಟು ನೇರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮಾನದಂಡ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿರಬಹುದು.

  A. ಮಹಾರತ್ನ ((Maharatna) ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

• ಎನ್‌ಟಿಪಿಸಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (NTPC Limited)
• ಆಯಿಲ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (ONGC)
• ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (IOCL)
• ಕೋಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (CIL)
• ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (BPCL)
• ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (HPCL)
• ಪವರ್ ಗ್ರಿಡ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (PGCIL)
• ಸ್ಟೀಲ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (SAIL)
• ಭಾರತ್ ಹೆವಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (BHEL)
• ಗೇಲ್ (ಇಂಡಿಯಾ) ಲಿಮಿಟೆಡ್ (GAIL)
• ಪವರ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (PFC)
• ಆರ್‌ಇಸಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (REC Limited / ರೂರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್)
• ಆಯಿಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (Oil India Limited)
• ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (HAL)

B. ನವರತ್ನ (Navratna) ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

• ಭಾರತ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (BEL) –
• ಕಂಟೈನರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (CONCOR) – of India
• ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (EIL) –
• ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಕಂಪನಿ (NALCO) –
• ಎನ್‌ಎಂಡಿಸಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (NMDC) –
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಸ್ಪಾತ್ ನಿಗಮ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (RINL)
• ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (SCI) –
• ಎನ್‌ಬಿಸಿಸಿ (ಇಂಡಿಯಾ) – NBCC (India)

ಗಮನಿಸಿ: ಮಹಾರತ್ನ, ನವರತ್ನ ಮತ್ತು ಮಿನಿರತ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಕಾಲಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಧಿಕೃತ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.

C. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್

ಭಾರತ್ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ –( BDL)

ಮಜಗಾಂವ್ ಡಾಕ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್ (MDL)

ಗಾರ್ಡನ್ ರೀಚ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್ & ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ (-GRSE)

ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಶಿಪ್‌ಯಾರ್ಡ್ (CSL)

ಭಾರತ್ ಅರ್ಥ್ ಮೂವರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (BEML Limited)

ಮಿಧಾನಿ (Mishra Dhatu Nigam Limited – MIDHANI)

D ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು

ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ((SBI)

ಪಂಜಾಬ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (PNB)

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ ( BOB)

ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (UBI)

ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ( Canara Bank)

Life ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (LIC)

ಜನರಲ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (GIC)

ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯಾ ಅಶ್ಯೂರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್

E. ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ

ಇಂಡಿಯನ್‌ ರೈಲ್ವೇ ಕೇಟರಿಂಗ್‌ ಆಂಡ್‌  ಟೂರಿಸಂ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ (IRFC)

ಇಂಡಿಯನ್‌ ರೈಲ್ವೇ ಫೈನಾನ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ (IRFC))

ರೈಲ್‌ ವಿಕಾಸ್‌ ನಿಗಮ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ (RVNL)

ಇರ್ಕಾನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (IRCON)

ರೈಟ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (RITES)

ರೈಲ್‌ಟೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್(RCIL) 

F. ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ

ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈಡ್ರೋಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಪವರ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌ (NHPC)

ಸಟ್ಲುಜ್‌ ಜಲ್‌ ವಿದ್ಯುತ್‌ ನಿಗಮ್‌ (SJVN)

ನೈವೇಲಿ ಲಿಗ್ನೈಟ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ (NLC India)

ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಕಾಪರ್

ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್‌ ಓರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (MOIL)

G. ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು

ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (AAI)

ಭಾರತ್ ಸಂಚಾರ್ ನಿಗಮ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (BSNL) 

ಇಂಡಿಯನ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ( ITI Limited)

ಮೆಟಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮಿನರಲ್ಸ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (MMTC)

ಫರ್ಟಿಲೈಸರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಟ್ರಾವಂಕೂರ್ (FACT)

ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಂಧನ, ರಕ್ಷಣೆ, ರೈಲ್ವೆ, ದೂರಸಂಪರ್ಕ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ.

ಇವು ಕೇವಲ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲ; ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪತ್ತಿನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಆಗಿವೆ.

7. ಹಿಂದೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಅಥವಾ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಬದಲಾವಣೆ

ಕಳೆದ ಹಲವು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಹಾರಗಳೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಖಾಸಗೀಕರಣಗಳಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲು ಮಾರಾಟವಾಯಿತು; ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಲೀನಗೊಂಡವು; ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.

ಅದೇ ರೀತಿ, HPCL ಅನ್ನು ONGC ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಮತ್ತು REC ಅನ್ನು PFC  ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯವಹಾರ ಗಳು; ಅವುಗಳನ್ನು ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.

IDBI Bank ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೂ, ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕಟಣೆ, ಬಿಡ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಹಸ್ತಾಂತರದ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬೇಕು.

8. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಆತಂಕ

ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಮಾರಾಟ, ಖಾಸಗೀಕರಣ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಹೂಡಿಕೆ ಹಿಂತೆಗೆತದ ನೀತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಆತಂಕವೇನೆಂದರೆ- ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಇಂಧನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಗಣಿಗಳು, ಸಾರಿಗೆ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒಡೆತನ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೇನು?

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಕೈಗೆ ಹೋದಾಗ, ಅವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಉತ್ತಮವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ವಾದವಿದೆ. ಆದರೆ, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಭದ್ರತೆ, ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಲಾಭದ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

2029ರ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಅದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವ ಅಧಿಕೃತ ನೀತಿ ಅಥವಾ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲದೆ ಖಚಿತ ನಿರ್ಧಾರವೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.

ಅದೇ ರೀತಿ, 2040ರವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳೆಂದು ನೋಡಬೇಕು; ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯ ಪುರಾವೆಯೆಂದು ಅಲ್ಲ.

ಆದರೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ನೀತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕು. ಯಾವ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಮಾರಲಾಗುತ್ತಿದೆ? ಅದರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ? ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಹಣ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ? ಕಾರ್ಮಿಕರ ಭವಿಷ್ಯವೇನು? ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನ ಅಥವಾ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು.

9. ಕೊನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ: ದೇಶದ ಸಂಪತ್ತು ಯಾರಿಗಾಗಿ?

2014ರ ನಂತರದ ಭಾರತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವಾಗ ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಘೋಷಣೆಗಳು, ಕಂಪನಿಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಬಾರದು.

ನಾವು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದದ್ದು:

ಯುವಜನರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ದೊರೆತಿವೆ?

ರೈತರ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ?

ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗ ಭದ್ರತೆ ಇದೆ?

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಲಾಭ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ತಲುಪಿದೆ?

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಲಾಭ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಿದೆ?

ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಉಳಿದಿದೆಯೇ?

ನನ್ನ ವಾದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಕೆಲವೇ ಉದ್ಯಮ ಸಮೂಹಗಳ ಸಂಪತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಲ್ಲ; ದೇಶದ ಜನರ ಬದುಕು ಸುಧಾರಿಸುವುದು.

ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ದಕ್ಷವಾಗಿ ನಡೆಸಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಅದರ ಲಾಭವನ್ನು ಜನರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಅವಕಾಶವಿದ್ದಾಗ, ಅವುಗಳನ್ನು ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿರ್ಧಾರವನ್ನೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷದ್ದಾಗಿರಲಿ, ದೇಶದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಯಾರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ನಾಗರಿಕರ ಕರ್ತವ್ಯ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ನಾವು ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ–

ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಭಾರತದ ಜನರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೇ, ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಸಂಪತ್ತು ಕೆಲವೇ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ಉದ್ಯಮ ಸಮೂಹಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುವುದೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಬೇಕಾದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಇದೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೆ.

ಸುನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಎಸ್

ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ- https://kannadaplanet.com/its-a-big-story-autobiography-series-33/ ಅದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಕತೆ – ಆತ್ಮಕಥನ ಸರಣಿ -33 | ಸುಳ್ಯದ ವಳಲಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಮನೆ