ಬೆಂಗಳೂರು, ಮಾರ್ಚ್ 18 – ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಇಸ್ರೇಲ್/ಅಮೆರಿಕ-ಇರಾನ್ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ “ಟೆಲ್ ಅವೀವ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗಿದೆ” ಎಂಬ ವೀಡಿಯೋಗಳು ವೈರಲ್ ಆಗುತ್ತಿವೆ. ಈ ವಿಡಿಯೋಗಳ ಸತ್ಯಂಶಗಳೇನು? ಇರಾನ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್ ರಾಜಧಾನಿ ನಾಶವಾಗಿದೆಯೇ?
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತಿರುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಳ್ಳು. ಇವು AI (ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ) ಜನರೇಟೆಡ್ ಫೇಕ್ ವೀಡಿಯೋಗಳು ಎಂದು Reuters, BBC Verify, AFP Fact Check ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಚೆಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಖಚಿತಪಡಿಸಿವೆ.
ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳಾದ X (ಟ್ವಿಟರ್), ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್, ಟಿಕ್ಟಾಕ್ ಮತ್ತು ಫೇಸ್ಬುಕ್ನಲ್ಲಿ ಟೆಲ್ ಅವೀವ್ ನಾಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಹಲವು ವಿಡಿಯೋಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ವ್ಯೂಸ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
“ಇರಾನ್ನ ಮಿಸೈಲ್ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ತೆಲ್ ಅವೀವ್ ನಗರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಈ ವಿಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ಮಿಸೈಲ್ಗಳು ಬೀಳುತ್ತಿರುವುದು, ಕಟ್ಟಡಗಳು ಧ್ವಂಸವಾಗುತ್ತಿರುವುದು, ಬೆಂಕಿ ಹತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಮತ್ತು ಜನರು ಆತಂಕದಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ವೀಡಿಯೋಗಳು “Tel Aviv flattened” ಎಂದು ಕ್ಯಾಪ್ಷನ್ ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ಗಟ್ಟಲೆ ವ್ಯೂಸ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ.
ಸತ್ಯ ಏನು? – ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಚೆಕ್ ತೀರ್ಮಾನ:
Reuters Fact Check: ಮೂರು ಸ್ವತಂತ್ರ AI ತಜ್ಞರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ ನಂತರ ವೀಡಿಯೋ “100% ಫೇಕ್” ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲಾಗಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು:
- ಇಸ್ರೇಲಿ ಧ್ವಜದಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನತೆಗಳು (damaged flag).
- ಸೌರ ಫಲಕಗಳು (solar panels) ವಿರೂಪಗೊಂಡಿರುವುದು.
- ಸೈರನ್ ಧ್ವನಿ ಕೃತಕವಾಗಿದೆ.
- “ಓಹ್ ಗಾಡ್, ತೆಲ್ ಅವೀವ್” ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು ರೋಬೋಟ್ನಂತೆ (robotic quality) ಕಾಣುತ್ತವೆ.
- ವೀಡಿಯೋದ ಸ್ಕೈಲೈನ್ ತೆಲ್ ಅವೀವ್ನ ನಿಜವಾದ ನಗರ ರೂಪಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
- BBC Verify: ಇಂತಹ AI ವೀಡಿಯೋಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ವ್ಯೂಸ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಕೆಲವು ಕ್ರಿಯೇಟರ್ಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಹಣ ಗಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ (monetisation) ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
AFP Fact Check ಮತ್ತು Lead Stories: ವೀಡಿಯೋಗಳು AI ಟೂಲ್ಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಫುಟೇಜ್ ಅಥವಾ ಡುಬೈನಲ್ಲಿರುವ ಬುರ್ಜ್ ಅಲ್ ಅರಬ್ ಹೋಟೆಲ್ನ ಫುಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ತೆಲ್ ಅವೀವ್ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.
Times of Israel (ಮಾರ್ಚ್ 17, 2026): ಇರಾನ್ ಪ್ರೊ-ಪ್ರೊಪಗಂಡಾ ಖಾತೆಗಳಿಂದ ನೂರಾರು AI ಫೇಕ್ ವೀಡಿಯೋಗಳು ಹರಡುತ್ತಿವೆ. ನೆತನ್ಯಾಹು ಸತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಫೇಕ್ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇವೂ ಸೇರಿವೆ.
ಇಸ್ರೇಲ್ ಸೇನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾನ್ನ ಮಿಸೈಲ್ ದಾಳಿಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಡೆದಿವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ತೋರಿಸುವಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕ ನಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿಲ್ಲ. ವೀಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ ಧ್ವಂಸ ಚಿತ್ರಗಳು ನಿಜವಲ್ಲ.
