ಪಾಟ್ನಾ: ಬಿಹಾರದ ಗಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1200 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಎನ್ನಲಾದ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಬೌದ್ಧ ವಿಹಾದರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಸ್ಥಳವು ಕ್ರಿ.ಪೂ 3 ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಮಾನವ ವಸಾಹತುವಿನ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಕುಂಬಾರಿಕೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು, ವಿಗ್ರಹಗಳು, ಹರಕೆ ಸ್ತೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಚೀನ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
ಬೋಧ್ ಗಯಾದಿಂದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 30 ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ಪಾಟ್ನಾದಿಂದ 140 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ದುಬ್ಬಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಖನನಗಳು ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.
ಮಗಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯನ್ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗದ ತಂಡವು ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಮೇ 9 ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಪುರಾತತ್ವ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ (CABA) ಉತ್ಖನನ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಗೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಇಟ್ಟಿಗೆ ರಚನೆಗಳು, ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಣ್ಣ ಕೋಶಗಳು ಅಥವಾ ಕೊಠಡಿಗಳು, ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಿಗ್ರಹಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಇಟ್ಟಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ನಯವಾದ ‘ಸುಣ್ಣದ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್’ ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಮಹಡಿಗಳಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ.
ಬೌದ್ಧ ದೇವತೆಗಳ ಮೂರು ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಗೋಡೆಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಬಾಟಲಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಬಳಸುವ ಕಮಲದ ಮೊಗ್ಗುಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಸುಂದರವಾದ ಟೆರಾಕೋಟಾ ‘ಸ್ಟಾಪರ್’ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಟೆರಾಕೋಟಾ ಮಣಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.
ಕಪ್ಪು ಬಸಾಲ್ಟ್ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು, ತಾರಾ ದೇವಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೌದ್ಧ ದೇವತೆಗಳು ‘ಭೂಮಿಸ್ಪರ್ಶ ಮುದ್ರೆ’ (ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ಭಂಗಿ) ಯಲ್ಲಿರುವ ಭಗವಾನ್ ಬುದ್ಧನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.
ಉತ್ಖನನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಮಗಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಶಂಕರ್ ಶರ್ಮಾ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಮೇಲ್ಮೈ ಪರಿಶೋಧನೆಯಿಂದ ಭೂಮಿ ಅಗೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
“ಈ ಕೋಶಗಳು ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳು ನಳಂದ ಮಹಾವಿಹಾರ (ಪ್ರಾಚೀನ ನಳಂದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) ಸೇರಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಪತ್ತೆಯಾದ ಇತರ ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಅಥವಾ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅವುಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಕುಶಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ASI) ಯೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಶಂಕರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು 35 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ದಿಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು, ಅದರೊಳಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಇಟ್ಟಿಗೆ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೂತುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವು ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಅಗಾಧವಾದ ಟೆರಾಕೋಟಾ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳು ಸಹ ಸ್ಥಳದ ಸುತ್ತಲೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಇದು ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ದೊಡ್ಡ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಅವು ಒಮ್ಮೆ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
