ಮಹಾವೀರ ಜಯಂತಿ ವಿಶೇಷ
ಮನುಕುಲವು ವಿನಾಶದ ಅಂಚಿನಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿರವಾದ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತವಾದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ, ಮಹಾವೀರರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ‘ಜೀವನ ವಿಜ್ಞಾನ’ ವನ್ನಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. “ಬದುಕು ಮತ್ತು ಬದುಕಲು ಬಿಡು” ಎಂಬ ಅವರ ಮಹಾಮಂತ್ರವು ಜಾಗತಿಕ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ಭೂಮಿ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವರ್ಗ’ವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ – ಡಾ. ರವಿ ಶೇಷಗಿರಿ, ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು.
ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6ನೇ ಶತಮಾನವು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ‘ವೈಚಾರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರ್ವಕಾಲ’. ಅಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ಸಂಕೀರ್ಣ ವೈದಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ಯಜ್ಞಗಳ ನೆಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಜನ್ಮದತ್ತ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಸಶಕ್ತ ಬೌದ್ಧಿಕ ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಈ ವೈಚಾರಿಕ ಮಂಥನದ ಮಧ್ಯೆ, ಮಾನವಕುಲದ ‘ನೈತಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ’ಯನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಜೈನ ಧರ್ಮದ 24ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಮಹಾವೀರರು ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧರ್ಮದ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗಳ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಾರಿದ ವಿಶ್ವಮಾನವರಾದರು. ಅವರು ಸಾರಿದ ‘ಅಹಿಂಸೆ’, ಮತ್ತು ‘ಅಪರಿಗ್ರಹ’ ದಂತಹ ತತ್ವಗಳು ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನಿಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಮದ್ದಾಗಿದ್ದವು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇಂದಿನ 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳು, ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ‘ಆಚರಣೆಯ ಶುದ್ಧತೆ’ಗೆ ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿದ ಮಹಾವೀರರು, ಮನುಷ್ಯನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪಂಚ ಮಹಾವ್ರತಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರಿರತ್ನಗಳಂತಹ ನೈತಿಕ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಮಹಾವೀರರ ಜೀವನ ದರ್ಶನವು ಹೇಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಜಗತ್ತಿನ ‘ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನಶೈಲಿ’ ಮತ್ತು ‘ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿ’ಗೆ ಒಂದು ಅಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುವುದು.
ನಾವು ಇಂದು 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಒಂದೆಡೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿಯಿದ್ದರೂ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ, ಯುದ್ಧದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಸವಾಲುಗಳಿವೆ. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ 2500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಮಹಾವೀರರ ‘ಪಂಚ ಮಹಾವ್ರತಗಳು’ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ‘ನೈತಿಕ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆ’ ಆಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಪಂಚ ಮಹಾವ್ರತಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನತೆ
ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು
ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಘೋಷಣೆಯ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ‘ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕು’. ಮಹಾವೀರರ ಅಹಿಂಸೆಯು ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಯುದ್ಧಗಳು, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಹಿಂಸೆಯು ‘ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ’ದ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆಯ ನಿಷೇಧವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಘನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು. ಹಾಗಾಗಿ ಇಡೀ ಮಾನವ ಕುಲವೂ ತನ್ನ ಮನುಷ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕಾದ ದುರಿತಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾವಿಂದು ನಿಂತಿದ್ದೇವೆ.
ಸತ್ಯ-ಅಸ್ತೇಯ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಡಳಿತ
ನಾವು ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಗಳ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿದೆ. ‘ಸತ್ಯ’ವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ‘ಅಸ್ತೇಯ’ವು (ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡದಿರುವುದು) ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಸ್ತೇಯವು ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಇವು ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕುತ್ತವೆ.
ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಜೀವನಶೈಲಿ
ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಸಂಯಮವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ‘ಮಾನಸಿಕ ಶಿಸ್ತು’ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು. ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಸನಗಳ ನಡುವೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಯಮ ಸಾಧಿಸುವುದು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕ. ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತನ್ನ ಗುರಿಯತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ಸಂಯಮದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದು ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸುವ ‘ಆಂತರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ’ವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುವುದರ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಮಾನವ ಕುಲಕ್ಕೆ ಒಳಿತನ್ನು ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ಬಯಸುವ ನಾಗರೀಕರಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದು ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಅಪರಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನಶೈಲಿ
ಪರಿಸರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಮಾನವನ ಅತಿಯಾದ ಆಸೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹ ಬುದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇಂದು ‘ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು’ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ. ಮಹಾವೀರರ ‘ಅಪರಿಗ್ರಹ’ ತತ್ವವು ಇದರ ನೇರ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. “ಕಡಿಮೆ ಬಳಸು, ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡು” ಎಂಬುದು ಇಂದಿನ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಜೀವನದ ಮಂತ್ರ. ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಪರಿಗ್ರಹದ ಆಧುನಿಕ ರೂಪವಾಗಿದೆ.
ಮಹಾವೀರರ ಪಂಚವ್ರತಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲ, ಇವು 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುವ ‘ಬದುಕಿನ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಜೆಯಾಗಲು ಈ ತತ್ವಗಳು ನಮಗೆ ‘ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನ’ವಾಗಿ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿವೆ. ಈ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೇವಲ ಧರ್ಮವಲ್ಲ, ಅದು ಭೂಮಿಯ ಉಳಿವಿಗೆ ಇರುವ ಏಕೈಕ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ತ್ರಿರತ್ನಗಳು
ಹಾಗೆಯೇ ಜೈನ ದರ್ಶನದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೌಲ್ಯಗಳಾದ ‘ತ್ರಿರತ್ನಗಳು’ ಕೇವಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಮನುಷ್ಯನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಮಗ್ರ ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ‘ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು’ ಗಳಾಗಿವೆ. ಇಂದಿನ ಗೊಂದಲಮಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಈ ಮೂರು ರತ್ನಗಳು ಹೇಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡುವುದಾದರೆ,
ಸಮ್ಯಕ್ ದರ್ಶನ : ಸರಿಯಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ
ಇದು ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಹೊಂದಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮ್ಯಕ್ ದರ್ಶನ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕುರುಡು ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವಿವೇಚನಾ ಶಕ್ತಿ. ತೀರ್ಥಂಕರರು ಸಾರಿದ ‘ಅಹಿಂಸೆ’ ಮತ್ತು ‘ಸಮಾನತೆ’ಯ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಇಡುವುದು ಇದರ ಸಾರ. ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತಿರುವ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲಗಳ ನಡುವೆ, ಸರಿಯಾದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ‘ಸರಿಯಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ’ವೇ ಸಮ್ಯಕ್ ದರ್ಶನ. ಇದು ನಮ್ಮ ಗುರಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನ : ವಿವೇಚನಾಪೂರ್ಣ ತಿಳುವಳಿಕೆ
ಸರಿಯಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸರಿಯಾದ ಜ್ಞಾನ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. ಆತ್ಮದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ (ಪದಾರ್ಥಗಳ) ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯೇ ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನ. ಇದು ಅಜ್ಞಾನದ ಪರದೆಯನ್ನು ಸರಿಸಿ ಸತ್ಯದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ಕಲಿಯುವ ಶಿಕ್ಷಣವು ಕೇವಲ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡದೆ, ಬದುಕಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಸಬೇಕು. ವಿಚಾರಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶಿಕ್ಷಣವೇ ನಿಜವಾದ ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನ.
ಸಮ್ಯಕ್ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ : ಸದಾಚಾರದ ಹಾದಿ
ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರದೆ ಹೋದರೆ ಅವು ವ್ಯರ್ಥ. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದೇ ಸಮ್ಯಕ್ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ. ಪಂಚ ಮಹಾವ್ರತಗಳನ್ನು (ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಅಸ್ತೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಅಪರಿಗ್ರಹ) ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವುದು. ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ನಡತೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಎಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡ ಪದವಿ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವನ ನಡತೆ ಸರಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲ. ನುಡಿದಂತೆ ನಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವುದೇ ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಬೇಕಾದ ‘ಸಮ್ಯಕ್ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ’.
ಜೈನ ದರ್ಶನವು ಈ ಮೂರನ್ನು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ದರ್ಶನ: ರೋಗ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇರುವುದು. (ನಂಬಿಕೆ)
ಜ್ಞಾನ: ರೋಗಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಔಷಧ ಯಾವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು. (ತಿಳುವಳಿಕೆ)
ಚಾರಿತ್ರ್ಯ: ಆ ಔಷಧವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವುದು. (ಕ್ರಿಯೆ)
ಈ ಮೂರೂ ಸೇರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ‘ಮೋಕ್ಷ’ ಅಥವಾ ‘ಸಂಘರ್ಷ ಮುಕ್ತ ಜೀವನ’ ಸಾಧ್ಯ.
ಈ ತ್ರಿರತ್ನಗಳು ಕೇವಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧಕರಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾದ ಜೀವನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳಾಗಿವೆ . ನಂಬಿಕೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಡತೆಯ ಈ ಸಮತೋಲನವೇ ಮಾನವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪೂರ್ಣತೆಗೆ ಇರುವ ರಾಜಮಾರ್ಗ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಮನುಷ್ಯನು ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ‘ಸಮ್ಯಕ್ ಜೀವನ’ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅವರು ನೀಡಿದ ನೈತಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ತತ್ವಗಳಾಗದೇ ಅವು ವರ್ತಮಾನದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6ನೇ ಶತಮಾನದ ವೈಚಾರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಅವರ ಪಯಣವು, ಇಂದಿನ 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಜಗತ್ತಿಗೂ ಒಂದು ‘ನೈತಿಕ ದಿಕ್ಸೂಚಿ’ಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಹಾವೀರರು ಬೋಧಿಸಿದ ಅಹಿಂಸೆಯು ಕೇವಲ ಶಸ್ತ್ರತ್ಯಾಗವಲ್ಲ, ಅದು ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಉನ್ನತ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು. ಅವರು ನೀಡಿದ ಅಪರಿಗ್ರಹವು ಇಂದಿನ ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗೆ ಇರುವ ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಮಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧೋನ್ಮಾದ, ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಭೌತಿಕ ಆಸೆಗಳ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವ ಇಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ, ಮಹಾವೀರರ ‘ತ್ರಿರತ್ನಗಳು’ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುವ ಸಂಜೀವಿನಿಯಂತಾಗಿವೆ.
ಮನುಕುಲವು ವಿನಾಶದ ಅಂಚಿನಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿರವಾದ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತವಾದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ, ಮಹಾವೀರರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ‘ಜೀವನ ವಿಜ್ಞಾನ’ ವನ್ನಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. “ಬದುಕು ಮತ್ತು ಬದುಕಲು ಬಿಡು” ಎಂಬ ಅವರ ಮಹಾಮಂತ್ರವು ಜಾಗತಿಕ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ಭೂಮಿ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವರ್ಗ’ವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅಹಿಂಸೆಯೇ ಪರಮ ಧರ್ಮವೆಂಬ ಸತ್ಯದ ದರ್ಶನವೇ ಮಾನವ ವಿಕಾಸದ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾಗಲಿ.
ಡಾ. ರವಿ ಶೇಷಗಿರಿ
ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು
ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತರ ಕೇಂದ್ರ, ಯಲ್ಲಾಪುರ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ- ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾ..? ಸವಲತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾ..?
