ಕಾಲ ಬದಲಾದರೂ ಬದಲಾಗದ ಆಚರಣೆಗಳು

ಮುಟ್ಟಿನ ಮನೆ ಮತ್ತು ಬಾಣಂತಿ ಮನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಆಚರಣೆಗಳು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳೂ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ, ಅವಮಾನವಿಲ್ಲದೆ, ಸಮಾನ ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕುವ ದಿನವೇ ನಿಜವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ದಿನವಾಗುತ್ತದೆ – ಡಾ.ಮಮತಾ ಆರ್, ಅಧ್ಯಾಪಕಿ.

ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಆಡಳಿತ, ಸಂಶೋಧನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಏರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ, ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ರೂಢಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಆಚರಣೆಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದು ವಿಷಾದನೀಯ. ಹೆಣ್ಣಿನ ಬದುಕನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಬಂಧಿಸಿ, ಆಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ಗಂಭೀರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿರಿಯೂರು ತಾಲೂಕಿನ ದಿಂಡಾವರ ಗ್ರಾಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲದೇವರ ಹಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗೊಲ್ಲ ಸಮುದಾಯದ ಮಹಿಳೆಯರು ಮುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಮುಟ್ಟಾದ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಬಾಣಂತಿಯರನ್ನು ಊರಿನಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಂದಿಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಮಹಿಳೆಯರ ಬದುಕಿನ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮುಟ್ಟಿನ ಮನೆ ಮತ್ತು ಬಾಣಂತಿ ಮನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ

ಬಾಲದೇವರ ಹಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟಾದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ‘ಕೃಷ್ಣ ಕುಟೀರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಹೆರಿಗೆಯಾದ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ನವಜಾತ ಶಿಶುವನ್ನು ಇರಿಸಲು ‘ಬಾಣಂತಿ ಮನೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಚಾಪೆಯನ್ನು ಹೊದಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಡಿಸಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ ಬಾಣಂತಿ ಮತ್ತು ಮಗುವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳ ಆರೋಗ್ಯ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಘನತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅನೇಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತವೆ.

ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಂಬಗಳಾಗಲಿ, ಶೌಚಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕಳ್ಳೆಬೋದೆ ಬೆಳೆದಿದ್ದು, ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣವೂ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರ ವಿಶ್ರಾಂತಿ, ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಆರೈಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮಹಿಳೆ ಹಾಗೂ ಹಸುಗೂಸನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇರಿಸುವುದು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾನವೀಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಅಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಅನಾಹುತ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಹೊಣೆಗಾರರು ಯಾರು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, “ದೇವರಿದ್ದಾನೆ” ಎಂಬ ಉತ್ತರಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ. ಹಾಗಂತ ನಾವು ಯಾವುದೇ ಖಾಯಿಲೆ, ಕಸಾಲೆ ಬಂದಾಗಲೂ ಇದೇ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತೇವೆಯೇ? ದೇವರ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಾನವ ಜೀವದ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳ ಆರೈಕೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ದೇವರ ಮೇಲೆ ಬಿಡಬಹುದೇ? ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸುವುದು ಸಮಾಜದ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲವೇ?

ಮುಟ್ಟು: ಸಹಜ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಅಪವಿತ್ರತೆಯಲ್ಲ

ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮುಟ್ಟಾಗುವುದು ಸಹಜವಾದ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಅದು ಮಹಿಳೆಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬದಲಾವಣೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಹಜ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇರಿಸುವ ಮನೋಭಾವವು ಅವರಲ್ಲಿ ಕೀಳರಿಮೆ ಮೂಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಾಲದೇವರ ಹಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟಾದ ಮಹಿಳೆಯರು ಮುಟ್ಟು ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ಮುಂಜಾನೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಮುಟ್ಟು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುಂಜಾನೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಊರಿನೊಳಗೆ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯ ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಬದಲು ಅದನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಮುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆಯ ಕುರಿತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮುಖ್ಯವಾದರೂ, ಅವುಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವುದು, ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದು ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆಯ ದೇಹದ ಸಹಜ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸಬೇಕು.

‘ಮುಟ್ಟು ಅಪವಿತ್ರ’ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಸಮಾಜದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದಾಗ, ಮಹಿಳೆಯರೇ ತಮ್ಮ ಸಹಜ ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮುಜುಗರ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ ಅನುಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇಡೀ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮುಟ್ಟಿನ ಕುರಿತು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಘನತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕು.

ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಮೌನ

ಈ ಆಚರಣೆಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಮಹಿಳೆಯರು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಈ ಪದ್ಧತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ತಕರಾರು ಎತ್ತದಿರುವುದು. ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಅಥವಾ ಧೈರ್ಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕುಟುಂಬ, ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒತ್ತಡಗಳ ನಡುವೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಮೌನವಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರಬಹುದು.

ಒಂದು ಆಚರಣೆ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮಾನವೀಯತೆ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಘನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವಂತಿರಬೇಕು. ಅವು ಮಹಿಳೆಯರ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಅವರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಬಾಲದೇವರ ಪೂಜಾರಿ ಮನೆತನದವರು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಈ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವವರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಅವಮಾನಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಆಚರಣೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಮಹಿಳೆಯರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅರಿವಿನ ಮೂಲಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ, ಸಂವಾದದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗದು. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಮೂಡಬೇಕು.

ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಬದುಕಿನ ಹಕ್ಕು

ಈ ಘಟನೆಯು ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಟ್ಟಡ ಅಥವಾ ಕುಟೀರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿರುವುದೇ ಆ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಸರಿಯೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತಾಗಬಾರದು. ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವಾಗ ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶ, ಬಳಕೆ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ಊರಿನ ಜನರು ಸರ್ಕಾರವೇ ನಮಗೆ ಕೃಷ್ಣ ಕುಟೀರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ  ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವೇ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದಂತಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿ. ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಬದಲು, ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಅರಿವು, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕು.

ಮುಟ್ಟಿನ ಮನೆ ಮತ್ತು ಬಾಣಂತಿ ಮನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಮಗುವಿಗೆ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ವಾಸಸ್ಥಳ, ಸೂಕ್ತ ಆರೈಕೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆಯಬೇಕು. ಮಹಿಳೆಯರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು.

ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಇಲಾಖೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ, ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಇಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿ, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಯು ಮಹಿಳೆಯರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಘನತೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಬೇಕು.

ಅರಿವಿನ ಪಯಣ: ಬದಲಾವಣೆಯತ್ತ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ

ಈ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಹಿಳಾ ದೌರ್ಜನ್ಯ ವಿರೋಧಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಾಜ್ಯ ಸಮನ್ವಯದ ಸದಸ್ಯರಾದ ಸಬಿಹಾ ಭೂಮೀ ಗೌಡ, ವಕೀಲರಾದ ಸುಮನ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಕೀಲರಾದ ಅಖಿಲಾ ವಿದ್ಯಾಸಂದ್ರ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಕಾಲೇಜಿನ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಜಿ.ಕೆ. ಪ್ರೇಮ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಸಮನ್ವಯ ತಂಡದ ಬಿ.ಸಿ. ಸುದ್ದಿ ನಿರೂಪಕಿ ಶಾಂತ, ಸರ್ಕಾರಿ ಮಹಿಳಾ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಡಾ. ಗಾಯತ್ರಿ ಟಿ., ಹಿರೇ ಕಬ್ಬಿಗೆರೆ ಗೊಲ್ಲರಟ್ಟಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ ಡಾ. ಮಮತಾ ಆರ್., ಎನ್‌ಜಿಒದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿಸ್ತಾರದ ಪ್ರಭಾವತಿ ಮತ್ತು ಬೈಲಮ್ಮ ಅವರು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.

ಈ ತಂಡವು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಿ, ಮುಟ್ಟಿನ ಕುರಿತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿತು. ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತ ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣದೆ, ಸಮಾನ ಗೌರವದಿಂದ ನೋಡಬೇಕೆಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿತು. ಮುಟ್ಟಿನ ಹಾಡನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮುಟ್ಟಿನ ಕುರಿತು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ನಡೆಯಿತು.

ಇಂತಹ ಅರಿವಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು. ಅವು ಮಹಿಳೆಯರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಲು, ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ನೆರವಾಗಬೇಕು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಸಂವಾದ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಮೂಲಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಬಹುದು.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು, “ನಾವು ಬದಲಾಗುತ್ತೇವೆ. ನಮ್ಮ ಊರಿನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಮುಟ್ಟಿನ ಮನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬಾಣಂತಿಯರನ್ನು ಊರಿನ ಹೊರಗೆ ಇರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗಬಹುದು” ಎಂದು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಈ ಮಾತು ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಭರವಸೆಗಳು ನೈಜ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ.

ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯ ಧೈರ್ಯ

ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯ ಪಾತ್ರ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ. ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರು ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ್ದು, ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸಹಾಯವಾಣಿಗೆ ದೂರು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಕೆಲವರು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಗಳವಾಡಿ, ತಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಇರಬಾರದು ಎಂದು ನಿಂದಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.

ಯಾವುದೇ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲು ಹೊರಗಿನವರು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವರು, ಅದರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅರಿತವರು ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಈ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ನಂಬುವ ಪುರುಷರೂ ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಬೇಕು. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಬೆಳೆಸುವುದು, ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಬದುಕಿನ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಕುಟುಂಬದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕು.

ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಅಗತ್ಯ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಬೇಕು. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ತಿಳಿಸಬೇಕು. ದೂರು ನೀಡುವವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬೇಕು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು ತಮ್ಮ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಸಮುದಾಯದೊಳಗಿನ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಉಪನ್ಯಾಸಕರು, ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಬೇಕು.

ಬದಲಾವಣೆ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಮಯ ಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಾರದು. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಯ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೈಜ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಮುಖ್ಯ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

ಮುಟ್ಟಿನ ಮನೆ ಮತ್ತು ಬಾಣಂತಿ ಮನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಆಚರಣೆಗಳು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳೂ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ, ಅವಮಾನವಿಲ್ಲದೆ, ಸಮಾನ ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕುವ ದಿನವೇ ನಿಜವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ದಿನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಡಾ. ಮಮತಾ ಆರ್

ಟೀಚರ್‌, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ- ಅವಳಿಗೆ ನಿಯಮ, ಅವನಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಯಾ?