ವಿಶೇಷ ವರದಿ
ಬೆಂಗಳೂರು ಸೆ.25: ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಸೌಜನ್ಯ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣದ ಮರುತನಿಖೆಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶಿಸಿದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಐವರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡವನ್ನು (SIT) ರಚಿಸಿದೆ. ಆದರೆ SITಗೆ IGP ಎನ್. ಶಶಿಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿರುವುದು ಈಗ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21, 2026ರ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ಯಾರಾ 61(iii) ರಲ್ಲಿ SITಗೆ “headed by a senior police officer of the State” ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24ರಂದು ರಚಿಸಿರುವ SITಗೆ IGP ದರ್ಜೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, “Senior Police Officer of the State” ಎಂಬ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವ ಹುದ್ದೆಯ ಮಟ್ಟ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿದೆ? IGP ಹುದ್ದೆಯೇ? ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಿರಿಯ ADGP/DGP ಹಂತದ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಿತ್ತೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಈಗ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ “Senior Police Officer” ಎಂದರೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ADGP ಅಥವಾ DGP ಆಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಪದದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು SIT ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಆಯ್ಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿವೆ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ನಿಖರ ನಿರ್ದೇಶನ ಏನು?
Kusumavati Gowda vs. The Government of Karnataka & Others, 2026 INSC 1030, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21, 2026ರಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಸಂಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಸಂಜೀವ್ ಸಚ್ದೇವ ಅವರ ಪೀಠ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸೌಜನ್ಯ ಪ್ರಕರಣದ ಕುರಿತು ಹೊಸದಾಗಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ಯಾರಾ 61(iii) ಹೀಗಿದೆ:
“Respondent No. 1 – State of Karnataka shall constitute a Special Investigation Team comprising efficient investigators, well conversant with the use of modern investigative technology, headed by a senior police officer of the State.”
ಅಂದರೆ SIT:
• ಸಮರ್ಥ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು;
• ಆಧುನಿಕ ತನಿಖಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು;
• ರಾಜ್ಯದ ಒಬ್ಬ ‘Senior Police Officer’ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿರಬೇಕು.
ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪ್ಯಾರಾ 61(iv) ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಪೊಲೀಸ್, CID ಅಥವಾ CBI ತನಿಖಾ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಸ SITಗೆ ಸೇರಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.
ಪ್ಯಾರಾ 61(v) ರಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ವಿಚಾರಣೆ ಎದುರಿಸಿ ಖುಲಾಸೆಯಾಗಿರುವ ಸಂತೋಷ್ ರಾವ್ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತನಿಖೆ ಅಥವಾ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಪ್ಯಾರಾ 61(vii) ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಪೊಲೀಸ್ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.
‘Senior Police Officer’ ಎಂದರೆ IGP ಸಾಕೇ?
ಪ್ರಸ್ತುತ SIT ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುವ ಎನ್. ಶಶಿಕುಮಾರ್ IGP ದರ್ಜೆಯ ಅಧಿಕಾರಿ. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ IGPಗಿಂತ ಮೇಲಿನ ADGP ಮತ್ತು DGP ಮಟ್ಟದ ಹುದ್ದೆಗಳೂ ಇವೆ.
IGP ಕೂಡ ಹಿರಿಯ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೇ ಎಂಬ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಿಡಬಹುದು.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ “DGP”, “ADGP” ಅಥವಾ “IGP” ಎಂಬ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹುದ್ದೆಯ ಹೆಸರಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಕಾನೂನು ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ರಾಜ್ಯದ ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಡಿಜಿ ಅಥವಾ ಎಡಿಜಿಪಿ ದರ್ಜೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲೇ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬಹುದಿತ್ತಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹಲವರು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೊಸ SITಗೆ ಇಷ್ಟು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಷರತ್ತು ಹಾಕಿರುವುದೇಕೆ?
ಸೌಜನ್ಯ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಮಾತ್ರ ಹೇಳಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯಾಲಯ “de novo investigation” ಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ತನಿಖೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ತನಿಖೆಯ ಲೋಪಗಳಿಂದ ನಿಜವಾದ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗದೆ ಉಳಿದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಇದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ SITಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ತನಿಖಾ ತಂಡಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಡುವ ಷರತ್ತು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹೊಸ ತಂಡದ ಮೇಲೆ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ SIT ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ನೇಮಕವೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ. ಸೌಜನ್ಯ ಪ್ರಕರಣದ ಮರುತನಿಖೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಿದೆ. ಸುಮಾರು 14 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ವತಃ de novo investigationಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕಿದೆ.
