ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಕೇವಲ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲ ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಡಾ. ಕೆ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ‘ಚೋಮನ ದುಡಿ’ (1934ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕಾದಂಬರಿ) ಈ ನೆಲದ ಶೋಷಣೆಯ ಮೊದಲ ಧ್ವನಿಯಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಹೊಲೆಯ (ದಲಿತ) ಸಮುದಾಯದ ಚೋಮನ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕ್ರೌರ್ಯ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಬಾಂಧವ್ಯ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಕಾರಂತರು ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಚೋಮ ಬಡ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ, ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಐದು ಮಕ್ಕಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತವನು . ತನ್ನದೆ ಆದ ಸ್ವಂತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಿಡಿ ಭತ್ತ ಬೆಳೆದು ಅದನ್ನು ಉಣ್ಣುವ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಅದನ್ನು ಅಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಜಮೀನ್ದಾರ ದಾಸತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ, ಕುಟುಂಬದ ದುರಂತಗಳು ಒಂದರ ಹಿಂದೊಂದು ಬೀಳುತ್ತವೆ ಮಗನ ಸಾವು, ಮಗಳ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಮತಾಂತರದ ಪ್ರಲೋಭನೆಗಳು. ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಿಷನರಿಗಳು ಭೂಮಿ ನೀಡುವ ಆಸರೆಯಲ್ಲಿ ಮತಾಂತರಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರೂ, ಚೋಮ ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡದೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ‘ದುಡಿ’ಯನ್ನು (ಡಯರೆ) ಬಾರಿಸುತ್ತಾ ಮೌನ ರೋದನೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾನೆ – ಇದು ಅವನ ಒಳಗಿನ ಆಕ್ರೋಶ, ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. “ನಾನು ನನಗಾಗಿ ನೇಗಿಲು ಹಿಡಿಯಬಾರದಾದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗಾಗಿ ಏಕೆ?” ಎಂಬ ಒಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಶೋಷಿತನ ನೋವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಟ್ರ್ಯಾಜಿಕ್ ಎಂಡಿಂಗ್ನೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುವ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೈಲುಗಲ್ಲು . ಉನ್ನತ ಜಾತಿಯ ಲೇಖಕನಿಂದ ಬರೆದರೂ ದಲಿತ ಅನುಭವದ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ.
ಕಾಲದ ಚಕ್ರ ಉರುಳಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದ ನಂತರವೂ ಭೂಮಿ-ಜಾತಿ ಶೋಷಣೆಯ ಬೇರುಗಳು ಆಳವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ ಎಂಬ ಕಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ‘ಲ್ಯಾಂಡ್ಲಾರ್ಡ್ (2026) ಸಿನಿಮಾ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ತರುತ್ತದೆ. ಜಡೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಹಂಪಿ ನಿರ್ದೇಶನದ ಈ ಆಕ್ಷನ್-ಡ್ರಾಮಾ ಚಿತ್ರ ಜನವರಿ 23, 2026ರಂದು ಥಿಯೇಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿದೆ. ದುನಿಯಾ ವಿಜಯ್ ನಟನೆಯ ರಾಚಯ್ಯ ಪಾತ್ರ ಚೋಮನ ಮೌನಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. 1980ರ ದಶಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ರಾಚಯ್ಯ – ಮೃದು ಸ್ವಭಾವದ ಕೂಲಿಕಾರ – ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ‘ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಘಟನೆ, ಹೋರಾಟ’ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಜಮೀನ್ದಾರನ (ರಾಜ್ ಬಿ. ಶೆಟ್ಟಿ ನಟನೆಯ ಸಣ್ಣ ಧಣಿ) ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.
ರಾಚಯ್ಯನ ಹೆಂಡತಿ ನಿಂಗವ್ವ (ರಚಿತಾ ರಾಮ್), ಮಗಳು ಭಾಗ್ಯ (ರಿತನ್ಯಾ ವಿಜಯ್ – ಪೊಲೀಸ್ ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್ ಆಗಿ) ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಇತರ ಶೋಷಿತರು ಸೇರಿ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಧುಮುಕುತ್ತಾರೆ. ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ದಲಿತ ಸಬಲೀಕರಣದ ಧ್ವಜವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಚೋಮನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ಜಮೀನ್ದಾರನ ದಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ರಾಚಯ್ಯ ಕಾನೂನು, ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಲದಿಂದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷನ್, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶ ಸಮತೋಲನಗೊಂಡಿವೆ . ದುನಿಯಾ ವಿಜಯ್ರ ನಟನೆ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಯುತವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ ಬಿ. ಶೆಟ್ಟಿ ಜಮೀನ್ದಾರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ ತೋರಿದ್ದಾರೆ.
‘ಚೋಮನ ದುಡಿ’ಯಲ್ಲಿ ಅಸಹಾಯಕತೆಯಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕುತ್ತೇವೆ; ‘ಲ್ಯಾಂಡ್ಲಾರ್ಡ್’ನಲ್ಲಿ ರಾಚಯ್ಯನ ಹೋರಾಟದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ. ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಗತಿಯ ಸಂಕೇತ , ಮೌನದಿಂದ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಡೆಗೆ. ಆದರೆ ಜಾತಿ-ಭೂಮಿ ಶೋಷಣೆಯ ಬೇರುಗಳು ಇನ್ನೂ ಆಳವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಎರಡೂ ಕೃತಿಗಳ ಸಾಮ್ಯ. ಭೂಮಿ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಥಿಯೇಟರ್ನಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಅದ್ಭುತ ಸಿನೆಮಾ ಮತ್ತೆ ನೋಡಬಹುದು. ಲ್ಯಾಂಡ್ಲಾರ್ಡ್ ಸಿನೆಮಾ ಮಾರ್ಚ್ 19, 2026ರಂದು ZEE5 OTT ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಆಗುತ್ತಿದೆ ಚೋಮನ ಮೌನದ ನೋವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ರಾಚಯ್ಯನ ಜಯದೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿ-ಸಮಾನತೆ-ನ್ಯಾಯದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಚರಿಸಿ.
